Δημοσιεύτηκε: 13 Μάιος 2010, 01:54
Το κοινό μεταξύ της Ελλάδας και των υπόλοιπων χωρών που συμμετέχουν σε αυτο το οικονομικό καζίνο ειναι μία μαχη μεταξύ οικονομίας και παραοικονομίας. Απλώς στην Ελλάδα λόγω της ανίσχυρης πραγματικής οικονομίας τα αποτελέσματα ειναι πιο ακραία.
Όταν λέω παραοικονομία δεν αναφέρομαι σε παράνομες δραστηριότητες αλλα τον ουσιαστικό τρόπο λειτουργιας των χρηματιστηρίων και του τραπεζικού συστήματος. Το πως λειτουργεί ο καπιταλισμος από καθαρά τεχνικής σκοπιάς ειναι απλά παράλογο.
Το παραδειγμα της Γερμανίας δείχνει ότι ακόμα και μια χώρα που παράγει υπερπολλαπλάσια μεγέθη από αυτά που καταναλώνει έχει ανάγκη να μεταφέρει την πίεση της ανταγωνιστικότητας στους πολίτες της, στα ωραρια εργασίας τους και στους μισθους τους. Ο λόγος είναι ότι η πραγματική παραγωγική οικονομία συμμετέχει στο ίδιο παιχνίδι με την παραοικονομία των επενδύσεων κι αυτήν προσπαθεί να ανταγωνιστεί. Μην κολλας στην λέξη θεωρητικό. Αυτό που είναι πραγματικά θεωρητικό (virtual) με την κακή έννοια, είναι το μεγαλύτερο μέρος των ποσών τα οποία παίζονται στα διάφορα χρηματιστήρια.
Το θέμα είναι ότι απ' όπου και να το πιάσεις, δεν βγαίνουν τα νούμερα. Μία γραμμή παραγωγής χρειάζεται υποπολλαπλάσιο αριθμό εργατών πλέον για να βγάλει την ίδια παραγωγή σε σύγκριση με 20 ή 30 χρόνια πριν. Από την άλλη τα ωράρια εργασίας συνεχίζουν να αυξάνουν. Παραπάνω αναφέρθηκε από κάποιον το παραδειγμα της άυξησης του προσδόκιμου ηλικίας για να δικαιολογηθει η αυξημένη ανάγκη της εργασίας. Για να ισχύσει ποσοτικά κάτι τέτοιο θα έπρεπε να είχαμε φτάσει να ζούμε 150 χρόνια ο καθένας.
Δεν κρίνω τόσο τον καπιταλισμό που είναι το τεχνικό κόμματι του παρόντος συστήματος όσο τον νεοφιλελευθερισμό που είναι το πολιτικό του κομμάτι. Αφήνοντας το πολιτικό κομμάτι στην άκρη, ακόμα και ένα καπιταλιστικο σύστημα να έπρεπε να σχεδιάσουμε, δεν θα το στήναμε όπως ειναι στημένο σήμερα. Δεν έχει νόημα, το μόνο που κάνει είναι να θεσμοθετει την δράση ανθρώπων κι ομάδων που στην πραγματική ζωη θα τους αποκαλουσαμε απλώς λαμόγια. H Goldensachs και ο Madoff είναι εξιλαστήρια θύματα που ξεπλένουν τις κηλίδες από όλο το υπόλοιπο συνάφι των ομοίων τους.
Όλα τα παραπάνω είναι ίσως πολύ συμπυκνωμένα για να τα κατανοήσει κανείς, όποιος έχει όρεξη μπορεί να μελετήσει λίγο το πως λειτουργει η σημερινή οικονομία και δεν νομίζω να την βρει πολύ συνεπή.
Για να κανει κανείς πρακτικές προτάσεις απαραίτητη προϋπόθεση είνα να καταλάβει πρώτα τα απλά θεωρητικά ερωτήματα που έθεσα μέχρι τώρα.
Π.χ. θα έλεγε κανεις είμαστε χώρα με έναν αγροτικό τομέα και υποτυπώδη βαριά βιομηχανία. Σε όλη την Ελλάδα υπάρχουν 10 μεγάλα μηχανουργεία και 3-4 χυτήρια. Πόσο δυσκολο θα ήταν να τους μαζέψει μια κυβέρνηση σε ένα τραπέζι και να τους πεί βρείτε τα μεταξύ σας και βρείτε τρόπο να παράγουμε για αρχή 1000 αγροτικά μηχανήματα τον χρόνο;
Μία τέτοια πρόταση στο παρόν σύστημα φαντάζει θεωρητική και ανεφάρμοστη:
1ον επειδή τα τρακτερ θα μας κόστιζαν σε € περισσότερο από ότι μας κοστιζει να τα εισάγουμε. Προτιμάμε να έχουμε 100.000 ανέργους και να εισάγουμε τα τρακτέρ παρά να έχουμε οικονομική απώλεια.
2ον ποιο το κίνητρο για τους επιχειρηματιες να συμμετέχουν σε μια τετοια προσπάθεια; Αν τους δινόταν επιχορήγηση, θα γινόταν ο χαμός της διαπλοκής και ουσιαστική δουλεια δεν θα γινόταν. Αν δεν τους δινόταν επιχορήγηση δεν θα ενδιαφερόταν κανεις να στρωθει στην δουλεια. Αδιέξοδο.
Την ίδια πρόταση όμως αν την δούμε έξω από το καθιερωμένο οικονομικό μοντέλο, αρχίζει να εχει ενδιαφερον. Η χώρα έχει κηρύξει πτώχευση και οτιδήποτε εισάγει της κοστίζει. Υπάρχει όμως μια κυβέρνηση που ξέρει τι θέλει και πως το θέλει, μία κυβέρνηση επιστημόνων, μηχανικών, κοινωνιολόγων κτλ κι όχι δικηγόρων και φτηνών ηθοποιών.
Για αρκετα χρόνια δεν θα μπορούμε να αγοράζουμε φτηνά τα αυτοκίνητα και τρακτερ που κατασκευάζουν άλλοι, θα έχουμε όμως κίνητρα να φτιάξουμε τα δικά μας.
Το ότι τα επόμενα χρόνια θα πεινάσουμε είναι πάνω κάτω δεδομένο. Το ερώτημα είναι αν θα πεινάσουμε για να ξεπληρώσουμε κάτι που μας δίνανε ενώ ΞΕΡΑΝΕ ότι δεν μας άξιζε ή αν θα πεινάσουμε για να έχουμε κάτι που θα μας αξίζει.
Υπογραμμίζω το "ξερανε" γιατί όλα αυτά που λενε περί εξαπάτησης από τις ελληνικές κυβερνησεις είναι βέβαια αλήθεια, στην ουσία όμως δεν χρειάζεται να είσαι οικονομική ιδιοφυία για να καταλάβεις ότι μια χώρα που δεν παράγει σχεδόν τίποτα δεν μπορεί να πηγαίνει τόσο καλά όσο δηλωνει. Θυμάμαι χαρακτηριστική συζήτηση πριν απο 4 χρόνια στην Γερμανία με τον τότε εργοδότη μου όταν με ρώτησε ποια είναι η βάση της οικονομίας της Ελλάδας, του απάντησα για τον τουρισμο, την ναυτιλία, τα υπολείματα ναυπηγικής δραστηριότητας και την βιομηχανια ειδών διατροφής που θεωρησα υπολογιζόμενο μέγεθος και πρόσθεσα την προσωπική μου άποψη για την έκταση αυτων των δραστηριοτήτων λέγοντας: "απορώ με το γεγονός ότι αυτήν η χώρα δεν έχει καταρρεύσει ακόμα"
Όταν λέω παραοικονομία δεν αναφέρομαι σε παράνομες δραστηριότητες αλλα τον ουσιαστικό τρόπο λειτουργιας των χρηματιστηρίων και του τραπεζικού συστήματος. Το πως λειτουργεί ο καπιταλισμος από καθαρά τεχνικής σκοπιάς ειναι απλά παράλογο.
Το παραδειγμα της Γερμανίας δείχνει ότι ακόμα και μια χώρα που παράγει υπερπολλαπλάσια μεγέθη από αυτά που καταναλώνει έχει ανάγκη να μεταφέρει την πίεση της ανταγωνιστικότητας στους πολίτες της, στα ωραρια εργασίας τους και στους μισθους τους. Ο λόγος είναι ότι η πραγματική παραγωγική οικονομία συμμετέχει στο ίδιο παιχνίδι με την παραοικονομία των επενδύσεων κι αυτήν προσπαθεί να ανταγωνιστεί. Μην κολλας στην λέξη θεωρητικό. Αυτό που είναι πραγματικά θεωρητικό (virtual) με την κακή έννοια, είναι το μεγαλύτερο μέρος των ποσών τα οποία παίζονται στα διάφορα χρηματιστήρια.
Το θέμα είναι ότι απ' όπου και να το πιάσεις, δεν βγαίνουν τα νούμερα. Μία γραμμή παραγωγής χρειάζεται υποπολλαπλάσιο αριθμό εργατών πλέον για να βγάλει την ίδια παραγωγή σε σύγκριση με 20 ή 30 χρόνια πριν. Από την άλλη τα ωράρια εργασίας συνεχίζουν να αυξάνουν. Παραπάνω αναφέρθηκε από κάποιον το παραδειγμα της άυξησης του προσδόκιμου ηλικίας για να δικαιολογηθει η αυξημένη ανάγκη της εργασίας. Για να ισχύσει ποσοτικά κάτι τέτοιο θα έπρεπε να είχαμε φτάσει να ζούμε 150 χρόνια ο καθένας.
Δεν κρίνω τόσο τον καπιταλισμό που είναι το τεχνικό κόμματι του παρόντος συστήματος όσο τον νεοφιλελευθερισμό που είναι το πολιτικό του κομμάτι. Αφήνοντας το πολιτικό κομμάτι στην άκρη, ακόμα και ένα καπιταλιστικο σύστημα να έπρεπε να σχεδιάσουμε, δεν θα το στήναμε όπως ειναι στημένο σήμερα. Δεν έχει νόημα, το μόνο που κάνει είναι να θεσμοθετει την δράση ανθρώπων κι ομάδων που στην πραγματική ζωη θα τους αποκαλουσαμε απλώς λαμόγια. H Goldensachs και ο Madoff είναι εξιλαστήρια θύματα που ξεπλένουν τις κηλίδες από όλο το υπόλοιπο συνάφι των ομοίων τους.
Όλα τα παραπάνω είναι ίσως πολύ συμπυκνωμένα για να τα κατανοήσει κανείς, όποιος έχει όρεξη μπορεί να μελετήσει λίγο το πως λειτουργει η σημερινή οικονομία και δεν νομίζω να την βρει πολύ συνεπή.
Για να κανει κανείς πρακτικές προτάσεις απαραίτητη προϋπόθεση είνα να καταλάβει πρώτα τα απλά θεωρητικά ερωτήματα που έθεσα μέχρι τώρα.
Π.χ. θα έλεγε κανεις είμαστε χώρα με έναν αγροτικό τομέα και υποτυπώδη βαριά βιομηχανία. Σε όλη την Ελλάδα υπάρχουν 10 μεγάλα μηχανουργεία και 3-4 χυτήρια. Πόσο δυσκολο θα ήταν να τους μαζέψει μια κυβέρνηση σε ένα τραπέζι και να τους πεί βρείτε τα μεταξύ σας και βρείτε τρόπο να παράγουμε για αρχή 1000 αγροτικά μηχανήματα τον χρόνο;
Μία τέτοια πρόταση στο παρόν σύστημα φαντάζει θεωρητική και ανεφάρμοστη:
1ον επειδή τα τρακτερ θα μας κόστιζαν σε € περισσότερο από ότι μας κοστιζει να τα εισάγουμε. Προτιμάμε να έχουμε 100.000 ανέργους και να εισάγουμε τα τρακτέρ παρά να έχουμε οικονομική απώλεια.
2ον ποιο το κίνητρο για τους επιχειρηματιες να συμμετέχουν σε μια τετοια προσπάθεια; Αν τους δινόταν επιχορήγηση, θα γινόταν ο χαμός της διαπλοκής και ουσιαστική δουλεια δεν θα γινόταν. Αν δεν τους δινόταν επιχορήγηση δεν θα ενδιαφερόταν κανεις να στρωθει στην δουλεια. Αδιέξοδο.
Την ίδια πρόταση όμως αν την δούμε έξω από το καθιερωμένο οικονομικό μοντέλο, αρχίζει να εχει ενδιαφερον. Η χώρα έχει κηρύξει πτώχευση και οτιδήποτε εισάγει της κοστίζει. Υπάρχει όμως μια κυβέρνηση που ξέρει τι θέλει και πως το θέλει, μία κυβέρνηση επιστημόνων, μηχανικών, κοινωνιολόγων κτλ κι όχι δικηγόρων και φτηνών ηθοποιών.
Για αρκετα χρόνια δεν θα μπορούμε να αγοράζουμε φτηνά τα αυτοκίνητα και τρακτερ που κατασκευάζουν άλλοι, θα έχουμε όμως κίνητρα να φτιάξουμε τα δικά μας.
Το ότι τα επόμενα χρόνια θα πεινάσουμε είναι πάνω κάτω δεδομένο. Το ερώτημα είναι αν θα πεινάσουμε για να ξεπληρώσουμε κάτι που μας δίνανε ενώ ΞΕΡΑΝΕ ότι δεν μας άξιζε ή αν θα πεινάσουμε για να έχουμε κάτι που θα μας αξίζει.
Υπογραμμίζω το "ξερανε" γιατί όλα αυτά που λενε περί εξαπάτησης από τις ελληνικές κυβερνησεις είναι βέβαια αλήθεια, στην ουσία όμως δεν χρειάζεται να είσαι οικονομική ιδιοφυία για να καταλάβεις ότι μια χώρα που δεν παράγει σχεδόν τίποτα δεν μπορεί να πηγαίνει τόσο καλά όσο δηλωνει. Θυμάμαι χαρακτηριστική συζήτηση πριν απο 4 χρόνια στην Γερμανία με τον τότε εργοδότη μου όταν με ρώτησε ποια είναι η βάση της οικονομίας της Ελλάδας, του απάντησα για τον τουρισμο, την ναυτιλία, τα υπολείματα ναυπηγικής δραστηριότητας και την βιομηχανια ειδών διατροφής που θεωρησα υπολογιζόμενο μέγεθος και πρόσθεσα την προσωπική μου άποψη για την έκταση αυτων των δραστηριοτήτων λέγοντας: "απορώ με το γεγονός ότι αυτήν η χώρα δεν έχει καταρρεύσει ακόμα"