Δημοσιεύτηκε: 05 Ιουν 2010, 20:30
Η έννοια του δόγματος είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την έννοια της θρησκείας, ιδιαίτερα όταν αναφερόμαστε στις γνωστότερες μονοθεϊστικές (θα έλεγα πως στις παλαιότερες πολυθεϊστικές η σχέση τους ήταν υπαρκτή αλλά σαφώς χαλαρότερη).
Η πραγματικότητα όμως είναι πως το δόγμα είναι ουσιώδες και συστατικό στοιχείο της μεταφυσικής σα φιλοσοφικής έννοιας στην οποία και υπάγεται η έννοια της θρησκείας.
Από κει και πέρα στο βαθμό που συνειδητοποιημένα κλίνουμε προς το διαλεκτικό υλισμό ή προς τη μεταφυσική, αναλόγως αποδεχόμαστε και το δόγμα ή όχι. (Προτεινόμενα προς ανάγνωση : Στοιχειώδεις αρχές της φιλοσοφίας του Georges Politzer και Βασικές αρχές της φιλοσοφίας του ιδίου, το πρώτο εισαγωγικό, το δεύτερο σαφώς περιεκτικότερο αλλά και κάπως δυσκολότερο).
Δεν πρέπει όμως να συγχέουμε το δόγμα με το φανατισμό. Θεωρώ πως όποιος αποδέχεται το δόγμα σαφώς και είναι συντηρητικότερος, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι είναι και φανατικός. Μπορεί λοιπόν να είναι θρήσκος αλλά και επαρκώς ανοιχτόμυαλος. Κάποια στιγμή όμως (μιλάμε για σκεπτόμενα όντα) πιστεύω πως θα βρεθεί σε αδιέξοδο, όταν δηλαδή θα πρέπει να επιλέξει μεταξύ της λογικής και του δόγματος-μεταφυσικής. Τότε η συνήθης αντιμετώπιση είναι η υπεκφυγή, η οποία μάλλον είναι ασφαλιστική δικλείδα ή αν προτιμάτε η βαλβίδα αποσυμπίεσης, αφού για κανέναν δεν είναι εύκολη η αμφισβήτηση-ανατροπή της παγιωμένης κοσμοθεωρίας του.
Αν λοιπόν είναι κάτι στο οποίο οι σύγχρονοι ορθόδοξοι και ακόμη περισσότερο οι ελληνορθόδοξοι υπερέχουν έναντι των καθολικών είναι τα μειωμένα επίπεδα φανατισμού και η περισσότερο κριτική στάση απέναντι στη θρησκεία και ο σαφώς ελαχιστοποιημένος βαθμός με τον οποίον αυτή επιδρά στην καθημερινότητά τους.
Φαντάζομαι πως πρέπει να είμαστε απάντες υπερήφανοι που φαινόμενα όπως η Ιερά Εξέταση δεν αποτελούν μέρος της δικής μας ιστορίας.
Η πραγματικότητα όμως είναι πως το δόγμα είναι ουσιώδες και συστατικό στοιχείο της μεταφυσικής σα φιλοσοφικής έννοιας στην οποία και υπάγεται η έννοια της θρησκείας.
Από κει και πέρα στο βαθμό που συνειδητοποιημένα κλίνουμε προς το διαλεκτικό υλισμό ή προς τη μεταφυσική, αναλόγως αποδεχόμαστε και το δόγμα ή όχι. (Προτεινόμενα προς ανάγνωση : Στοιχειώδεις αρχές της φιλοσοφίας του Georges Politzer και Βασικές αρχές της φιλοσοφίας του ιδίου, το πρώτο εισαγωγικό, το δεύτερο σαφώς περιεκτικότερο αλλά και κάπως δυσκολότερο).
Δεν πρέπει όμως να συγχέουμε το δόγμα με το φανατισμό. Θεωρώ πως όποιος αποδέχεται το δόγμα σαφώς και είναι συντηρητικότερος, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι είναι και φανατικός. Μπορεί λοιπόν να είναι θρήσκος αλλά και επαρκώς ανοιχτόμυαλος. Κάποια στιγμή όμως (μιλάμε για σκεπτόμενα όντα) πιστεύω πως θα βρεθεί σε αδιέξοδο, όταν δηλαδή θα πρέπει να επιλέξει μεταξύ της λογικής και του δόγματος-μεταφυσικής. Τότε η συνήθης αντιμετώπιση είναι η υπεκφυγή, η οποία μάλλον είναι ασφαλιστική δικλείδα ή αν προτιμάτε η βαλβίδα αποσυμπίεσης, αφού για κανέναν δεν είναι εύκολη η αμφισβήτηση-ανατροπή της παγιωμένης κοσμοθεωρίας του.
Αν λοιπόν είναι κάτι στο οποίο οι σύγχρονοι ορθόδοξοι και ακόμη περισσότερο οι ελληνορθόδοξοι υπερέχουν έναντι των καθολικών είναι τα μειωμένα επίπεδα φανατισμού και η περισσότερο κριτική στάση απέναντι στη θρησκεία και ο σαφώς ελαχιστοποιημένος βαθμός με τον οποίον αυτή επιδρά στην καθημερινότητά τους.
Φαντάζομαι πως πρέπει να είμαστε απάντες υπερήφανοι που φαινόμενα όπως η Ιερά Εξέταση δεν αποτελούν μέρος της δικής μας ιστορίας.